Nguyễn Đức Anh bị thi hành án tử hình thì khoản tiền bồi thường 1,1 tỷ đồng xử lý thế nào?
Trưa 6/10, TAND TP Đồng Nai tuyên phạt Nguyễn Đức Anh 6 năm tù về tội Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng và tử hình về tội Giết người. Tổng hợp hình phạt, bị cáo phải chấp hành hình phạt chung là tử hình.
Về trách nhiệm dân sự, HĐXX buộc Nguyễn Đức Anh bồi thường cho gia đình các nạn nhân tổng cộng 1,1 tỷ đồng.
Việc bị cáo bị tuyên án tử hình nhưng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường đặt ra câu hỏi: Khoản tiền này sẽ được thi hành như thế nào nếu bị cáo không có khả năng tự nguyện thanh toán?
Người bị kết án tử hình bồi thường thiệt hại bằng cách nào?
Theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự, người phải thi hành án vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường được ghi nhận trong bản án, dù đồng thời bị tuyên một hình phạt khác, trong đó có tử hình.
Đáng lưu ý, theo quy định hiện hành, thời hạn tự nguyện thi hành án là 10 ngày, kể từ ngày người phải thi hành án nhận được quyết định thi hành án hoặc được thông báo hợp lệ quyết định thi hành án. Đây là quy định tại Điều 45 Luật Thi hành án dân sự, đã được sửa đổi, bổ sung và áp dụng từ năm 2015.
Trong thời gian này, nếu Nguyễn Đức Anh hoặc người có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tự nguyện thanh toán khoản bồi thường theo bản án thì cơ quan thi hành án dân sự sẽ ghi nhận kết quả thi hành.
Trường hợp hết thời hạn tự nguyện mà người phải thi hành án có điều kiện nhưng không tự nguyện thực hiện, cơ quan thi hành án dân sự có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định pháp luật. Các biện pháp này bao gồm khấu trừ tiền trong tài khoản, trừ vào thu nhập, kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án, khai thác tài sản hoặc buộc chuyển giao quyền tài sản, giấy tờ theo quy định.
Như vậy, việc bị cáo không có sẵn 1,1 tỷ đồng không đồng nghĩa nghĩa vụ bồi thường chấm dứt. Nếu có tài sản hoặc thu nhập đủ điều kiện thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự có thể áp dụng các biện pháp theo luật để bảo đảm quyền lợi của gia đình người được thi hành án.
Thân nhân của người bị kết án tử hình có phải bồi thường thay?
Về nguyên tắc, cha mẹ, vợ, chồng hoặc những người thân khác của người phạm tội không đương nhiên phải lấy tài sản của mình để bồi thường thay cho người phải thi hành án.
Tuy nhiên, người thân có thể tự nguyện dùng tài sản của mình để hỗ trợ hoặc thực hiện thay nghĩa vụ bồi thường. Đây là sự tự nguyện của họ, không phải nghĩa vụ mặc nhiên phát sinh chỉ vì có quan hệ gia đình với bị cáo.
Trong vụ án Nguyễn Đức Anh, nếu gia đình bị cáo tự nguyện khắc phục một phần hoặc toàn bộ số tiền bồi thường thì khoản tiền này có thể được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ dân sự theo bản án.
Đối với trách nhiệm hình sự, việc gia đình bị cáo khắc phục hậu quả cũng có thể có ý nghĩa trong việc xem xét các tình tiết giảm nhẹ nếu đáp ứng điều kiện theo Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, trong trường hợp bản án đã được tuyên, việc có được xem xét ở giai đoạn tiếp theo hay không còn phụ thuộc vào quy định và tình trạng pháp lý cụ thể của vụ án.
Nguyễn Đức Anh bị thi hành án tử hình thì khoản 1,1 tỷ đồng xử lý thế nào?
Việc người phải thi hành án chết không mặc nhiên làm mất nghĩa vụ tài sản. Theo Luật Thi hành án dân sự 2025, nếu người phải thi hành án là cá nhân chết thì quyền, nghĩa vụ thi hành án được chuyển giao theo quy định của pháp luật về thừa kế. Đối với nghĩa vụ trả tiền, nếu người phải thi hành án chết nhưng vẫn có tài sản để thi hành thì cơ quan thi hành án dân sự có thể xử lý tài sản đó để thực hiện nghĩa vụ, trừ trường hợp có bản án về phân chia di sản hoặc những người thừa kế có thỏa thuận về việc thực hiện nghĩa vụ.
Điều này có nghĩa, nếu Nguyễn Đức Anh bị thi hành án tử hình nhưng để lại di sản thuộc quyền sở hữu của mình, phần tài sản đó có thể được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo quy định về thừa kế và thi hành án dân sự.
Ngược lại, nếu người phải thi hành án chết mà không có tài sản, hoặc nghĩa vụ không được chuyển giao cho người thừa kế theo quy định pháp luật, cơ quan thi hành án dân sự có căn cứ đình chỉ việc thi hành án đối với nghĩa vụ đó. Luật Thi hành án dân sự 2025 quy định rõ trường hợp người phải thi hành án là cá nhân chết không có tài sản hoặc nghĩa vụ không được chuyển giao cho người thừa kế là một trong các căn cứ đình chỉ thi hành án.
Do đó, khoản 1,1 tỷ đồng mà TAND TP Đồng Nai tuyên Nguyễn Đức Anh phải bồi thường không phải khoản tiền mà cha mẹ hoặc người thân của bị cáo mặc nhiên phải trả thay. Việc thi hành sẽ trước hết căn cứ vào tài sản, thu nhập và nghĩa vụ của chính người phải thi hành án; nếu người này chết, việc xử lý tiếp theo sẽ được thực hiện theo quy định về thừa kế và thi hành án dân sự.
