Vụ cháy ôtô chở pin khiến hai người tử vong không chỉ là câu chuyện nguyên nhân mà đặt ra bài toán pháp lý về việc ai phải bồi thường khi rủi ro xuất phát từ hàng hóa nguy hiểm.

Báo VnExpress ngày 5/5/2026 đăng tải bài viết: “Tài xế hay chủ xe phải bồi thường nếu cháy nổ khi vận chuyển hàng nguy hiểm?”, đưa tin về vụ việc như sau: 

Chiều 1/5, tài xế Nguyễn Võ Duy An (24 tuổi) điều khiển ôtô 5 chỗ vào cây xăng tiếp nhiên liệu. Lúc này, sau cốp xe chứa khoảng 20-25 khối pin 24V và 9 bình ắc quy xe điện trẻ em đã sạc đầy. Dù rời xe, tài xế vẫn để máy nổ.

Khi nhân viên chuẩn bị bơm xăng, phần cốp xe bất ngờ phát nổ và bốc cháy dữ dội. Hai thiếu niên 16 và 17 tuổi ngồi hàng ghế sau tử vong do mắc kẹt trong xe.

Công an Đà Nẵng đã khởi tố, bắt giam An về hành vi Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy, đồng thời củng cố hồ sơ xử lý Nguyễn Quốc Vin (32 tuổi), người thuê An vận chuyển hàng.

Từ góc độ pháp lý, vấn đề đặt ra không chỉ là ai gây ra sự cố mà là ai phải chịu trách nhiệm bồi thường khi rủi ro xuất phát từ “nguồn nguy hiểm cao độ”.

Luật sư Nguyễn Chí Tường (Đoàn Luật sư TP Đà Nẵng) cho biết, theo Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015, phương tiện giao thông vận tải cơ giới và các chất nổ, chất cháy được xếp vào nhóm “nguồn nguy hiểm cao độ”, ngoài ra có một số hàng hóa có thể xem là nguồn nguy hiểm cao như pin, ắc quy, hóa chất. Đây là nhóm có nguy cơ gây thiệt hại lớn nên pháp luật áp dụng cơ chế trách nhiệm nghiêm ngặt.

Điểm mấu chốt không nằm ở việc ai có mặt tại hiện trường mà ở việc ai chiếm hữu, sử dụng và kiểm soát nguồn nguy hiểm tại thời điểm xảy ra sự cố. “Trong các vụ việc liên quan nguồn nguy hiểm cao độ, câu hỏi quan trọng không phải là ‘ai gây ra’, mà là ‘ai đang kiểm soát rủi ro'”, luật sư nói.

Khác các quan hệ dân sự thông thường phải chứng minh yếu tố lỗi, trong trường hợp này, nghĩa vụ bồi thường có thể phát sinh ngay cả khi không có lỗi trực tiếp. Nghĩa vụ đó chỉ được miễn trừ trong những trường hợp rất hạn hữu như thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của bên bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng (Khoản 3 Điều 601: Chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại cả khi không có lỗi, trừ một số trường hợp).

Dẫn Nghị quyết 03/2006 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, luật sư cho rằng nếu tài xế chỉ là người làm công, hưởng tiền công và thực hiện theo chỉ đạo, thì về mặt pháp lý không phải là người chiếm hữu phương tiện. Khi đó, chủ sở hữu vẫn có thể được coi là bên chiếm hữu, quản lý nguồn nguy hiểm cao độ và đứng ra bồi thường thiệt hại.

Điều này là không mặc nhiên, trong mỗi sự việc, nhà chức trách sẽ xem xét toàn bộ vai trò của các bên liên quan, bao gồm cả người điều khiển và bên giao hàng.

Trong trường hợp quyền chiếm hữu đã được chuyển giao rõ ràng – chẳng hạn cho thuê, cho mượn có thỏa thuận thì người được giao có thể là bên phải chịu trách nhiệm.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế “truy đòi”. Theo đó, ngay cả khi chủ xe đứng ra bồi thường trước để đảm bảo quyền lợi cho người bị thiệt hại, họ vẫn có quyền yêu cầu người có lỗi hoàn trả lại khoản tiền tương ứng.

Ví dụ, nếu nguyên nhân sự cố xuất phát từ việc tài xế vi phạm quy trình an toàn, chủ xe có thể yêu cầu hoàn trả. Ngược lại, nếu rủi ro đến từ khâu chuẩn bị như hàng hóa không được đóng gói đúng quy chuẩn, không đảm bảo an toàn thì trách nhiệm có thể được xem xét từ phía chủ xe hoặc chủ hàng.

Tuy nhiên, luật sư nhấn mạnh việc làm theo chỉ đạo không phải là căn cứ để loại trừ trách nhiệm của người điều khiển. “Tài xế có quyền và nghĩa vụ từ chối vận hành nếu nhận thấy nguy cơ mất an toàn. Nếu biết hàng hóa không đảm bảo nhưng vẫn vận chuyển, hoặc không kiểm tra trong điều kiện có rủi ro thì trách nhiệm vẫn có thể được đặt ra”, ông nói.

Theo đó, ranh giới trách nhiệm trong các vụ việc tương tự thường nằm ở hai khâu: chuẩn bị (thuộc chủ xe, chủ hàng) và vận hành (thuộc tài xế). Khi sai sót xuất hiện ở cả hai, trách nhiệm có thể được phân chia tương ứng.

Thực tế, việc xác định cụ thể trách nhiệm dân sự và hình sự sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra, chứng cứ và đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

Trước đó báo Dân Việt ngày 4/5 đưa tin: “Hai tình huống pháp lý trong vụ cháy  ô tô tại cây xăng khiến 2 người tử vong ở Đà Nẵng”, cho biết:

Hai tình huống pháp lý trong vụ cháy ô tô tại cây xăng khiến 2 người tử vong ở Đà NẵngTheo luật sư, liên quan đến vụ ô tô cháy tại cây xăng khiến 2 người tử vong, có 2 tình huống pháp lý cần được làm rõ.

Khởi tố vụ án, tạm giam tài xế trong vụ ô tô cháy tại cây xăng khiến 2 người tử vong

Ngày 3/5, Đại tá Nguyễn Hà Lai – Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an TP Đà Nẵng cho biết, Cơ quan CSĐT Công an TP đang tạm giữ tài xế V.N.D.A (24 tuổi, trú thôn Tú Nghĩa, xã Thăng Điền) và chủ phương tiện để phục vụ công tác điều tra liên quan đến vụ cháy ô tô xảy ra tại cây xăng Petrolimex số 90 (thôn Tú Mỹ, xã Thăng Điền, Đà Nẵng) khiến hai người tử vong.

Liên quan đến thông tin ngay khi xe vừa phát cháy tài xế không có động thái mở cửa để cứu hai nạn nhân ở trong xe và không báo có người mắc kẹt bên trong, Đại tá Lai cho biết tài xế khai do quá hoảng sợ nên không biết cách xử trí; thấy xe bùng cháy đột ngột nên sợ quá bỏ đi.

Theo Đại tá Lai, tài xế là người lái hộ cho chủ xe. Số pin, ắc quy trên xe cũng không thuộc sở hữu của người này. Tuy vậy, tài xế và chủ xe đã vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và có thể sẽ bị xử lý hình sự.

Trước đó, khoảng 15h20 ngày 1/5, ô tô biển kiểm soát 92A-265.04 do anh A. điều khiển, chạy vào trụ bơm tại cây xăng số 90 (thôn Tú Cẩm, xã Thăng Điền).

Sau đó, A. mở cửa xuống xe, trên ô tô lúc này có hai thiếu niên là T.H.T (SN 2009, trú thôn An Dưỡng) và D.A.K (SN 2010, trú thôn Tú Phương, cùng xã Thăng Điền).

Khi nhân viên cây xăng vừa đưa vòi bơm chuẩn bị tiếp nhiên liệu, phần cốp sau xe bất ngờ phát nổ, lửa bùng lên dữ dội, nhanh chóng bao trùm phương tiện. Nhân viên cây xăng cùng người dân, lực lượng tại chỗ đã sử dụng bình chữa cháy để dập lửa, khống chế đám cháy sau khoảng 15 phút. Tuy nhiên, vụ cháy khiến T. và K. tử vong trong xe.

Qua xác minh ban đầu, thời điểm xảy ra vụ việc, trên xe chở khoảng 20–25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy xe điện đồ chơi trẻ em đã được sạc đầy.

Các vấn đề cần được làm rõ

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết, trong vụ việc này, qua khám nghiệm ban đầu cơ quan chức năng xác định trong cốp xe chứa khoảng 20 đến 25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy xe điện đồ chơi trẻ em đã được sạc đầy. Đây là vấn đề đầu tiên cần làm rõ bởi nó có ý nghĩa pháp lý rất lớn.

Việc một chiếc xe 5 chỗ chở khoảng 30 khối pin và bình ắc quy đã sạc đầy đi vào khu vực cây xăng không phải là hoạt động vận chuyển hàng hóa thông thường.

Pin và ắc quy đã tích điện đầy là nguồn dễ phát sinh sự cố nhiệt, đoản mạch và cháy nổ, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ cao của khoang xe vào mùa nắng.

Đưa khối lượng pin và ắc quy như vậy vào cây xăng (nơi tập trung nhiên liệu dễ cháy nổ) là tình huống đã đặt người xung quanh vào rủi ro nghiêm trọng.

Bởi vậy, nếu kết quả giám định của cơ quan kỹ thuật hình sự xác định nguyên nhân cháy nổ xuất phát từ chính số pin, ắc quy này thì cần xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 313 Bộ luật Hình sự về tội Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy.

Theo luật sư Hoàng Hà, đây là tội danh với lỗi vô ý, nghĩa là người thực hiện hành vi không cần có ý định gây ra hậu quả, chỉ cần đã không tuân thủ các quy tắc về phòng cháy chữa cháy mà đáng lẽ phải biết và phải tuân thủ.

Cơ quan điều tra sẽ làm rõ là ai sở hữu, ai chịu trách nhiệm về số pin và ắc quy đó. Nếu đó là hàng hóa kinh doanh được vận chuyển trái phép, không có giấy tờ, không tuân thủ quy định về vận chuyển hàng nguy hiểm, trách nhiệm sẽ không chỉ dừng lại ở người điều khiển phương tiện mà còn có thể mở rộng tới chủ hàng (người thuê vận chuyển).

Vấn đề thứ hai cần làm rõ, theo luật sư là hành vi của người điều khiển phương tiện sau khi đám cháy bùng phát. Theo lời người trực tiếp tham gia chữa cháy, trong suốt quá trình dập lửa, tài xế chỉ yêu cầu cứu xe mà không thông báo có người mắc kẹt bên trong.

Lực lượng cứu hộ và người dân khi đó dồn sức ngăn lửa không lan sang trụ bơm, không hề biết bên trong xe còn có 2 thiếu niên. Phải đến khi đám cháy được khống chế, 2 thi thể mới được phát hiện.

Lực lượng tham gia chữa cháy nói rõ rằng nếu phát hiện sớm có người trong xe, lực lượng tại chỗ hoàn toàn có thể phá cửa để đưa nạn nhân ra ngoài.

Tình huống này nếu được cơ quan điều tra xác minh đúng như lời nhân chứng khai thì đã có dấu hiệu của tội Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo Điều 132 Bộ luật Hình sự.

Điều luật này không đòi hỏi người phạm tội phải là người gây ra tình trạng nguy hiểm mà chỉ cần thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, có điều kiện cứu giúp mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết.

Trong vụ này, tài xế là người duy nhất ở thời điểm đó biết chắc chắn trên xe có 2 thiếu niên đi cùng. Việc không thông báo cho lực lượng cứu hộ đang dập lửa biết có người mắc kẹt trong xe, nếu được chứng minh là cố ý hoặc do thờ ơ, hoàn toàn có thể cấu thành dấu hiệu khách quan của tội này.

Cần lưu ý rằng cấu thành tội phạm tại Điều 132 đòi hỏi người không cứu giúp phải có điều kiện cứu giúp. Trong tình huống xe đang cháy lớn, việc tài xế không tự mình mở cửa kéo nạn nhân ra hoàn toàn có thể được giải thích là vượt quá khả năng.

Nhưng điều kiện cứu giúp theo Điều 132 không chỉ là hành động trực tiếp dập lửa hay phá cửa. Hành vi đơn giản là hô lên rằng còn người trong xe (chỉ cho lực lượng cứu hộ biết vị trí ghế sau còn có 2 người khác) cũng là một hình thức cứu giúp trong khả năng. Nếu tài xế đã không làm điều tối thiểu đó thì có thể bị xem xét trách nhiệm tội danh này.

Việc lựa chọn áp dụng điều luật nào hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả điều tra. Cụ thể là kết quả giám định nguyên nhân cháy, làm rõ ai là chủ sở hữu số pin và ắc quy, ai là chủ xe, mục đích vận chuyển, mức độ nhận thức của tài xế về tính nguy hiểm của hàng hóa trong cốp và đặc biệt là diễn biến hành vi của tài xế từ thời điểm xuống xe đến thời điểm đám cháy được dập tắt.

“Công an đã tạm giữ tài xế và chủ phương tiện và bước đầu xác định những người này đã vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy và có thể sẽ bị xử lý hình sự. Các vấn đề tiếp theo sẽ tiếp tục được làm rõ để giải quyết vụ việc một cách triệt để” – luật sư Hoàng Hà nói.