rái Đất đang quay chậm dần do băng tan ở 2 cực. Các nhà khoa học cảnh báo con người đang trở thành lực lượng chính làm thay đổi độ dài của một ngày.
 |
| Thời gian một ngày trên Trái Đất đang tăng thêm 1,33 mili giây mỗi thế kỷ. Ảnh: NASA. |
Kể từ năm 2000, một ngày trên Trái Đất đang dài thêm với tốc độ 1,33 mili giây mỗi thế kỷ. Nguyên nhân chính không còn nằm ở lực hấp dẫn của Mặt Trăng như hàng tỷ năm qua. “Thủ phạm” mới là băng tan ở Greenland và Nam Cực, hệ quả trực tiếp của biến đổi khí hậu do con người gây ra. Nếu tiếp tục với tốc độ hiện tại, trong 200 triệu năm nữa, một ngày trên Trái Đất sẽ dài tới 25 giờ.
“Chỉ trong chưa đầy 100 năm, con người đã làm thay đổi hệ thống khí hậu đến mức chúng ta đang thấy tác động lên chính cách hành tinh này quay”, Surendra Adhikari, nhà địa vật lý tại Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực NASA cho biết.
Suốt 4,5 tỷ năm, vòng quay của Trái Đất bị chi phối bởi lực hấp dẫn của Mặt Trăng. Lực này tạo ra các khối phình thủy triều trên đại dương. Khi Trái Đất quay bên dưới các khối phình đó, ma sát với đáy biển hoạt động như một chiếc phanh liên tục, làm chậm hành tinh khoảng 2,4 mili giây mỗi thế kỷ. Với tốc độ đó, phải mất 200 triệu năm để một ngày dài thêm một giờ.
Tuy nhiên, “nhịp điệu cổ đại” này đang bị phá vỡ. Nhóm nghiên cứu do Mostafa Kiani Shahvandi từ ETH Zurich dẫn đầu đã phân tích dữ liệu trong hơn 120 năm qua. Nhóm kết luận rằng biến đổi khí hậu đang làm tăng tốc độ chậm lại vượt ra ngoài những gì Mặt Trăng có thể làm.
Nguyên lý đằng sau chuyện này khá đơn giản. Khi các lớp băng khổng lồ ở Greenland và Nam Cực tan chảy, nước không ở lại 2 cực. Nó chảy vào các đại dương ở vùng xích đạo. Điều này phân phối lại khối lượng về phía vùng trung tâm của Trái Đất, làm hành tinh dẹt đi một chút. Một hình cầu dẹt hơn sẽ quay chậm hơn. Nguyên lý này giống việc một vận động viên trượt băng dang rộng tay để giảm tốc độ quay.
Trong giai đoạn 2000-2018, tác động từ băng tan và suy giảm nước ngầm vào việc làm dài thêm một ngày đạt 1,33 mili giây mỗi thế kỷ. Con số này cao hơn mức tối đa 1,0 mili giây của 100 năm trước đó. Nếu lượng khí thải nhà kính tiếp tục tăng theo quỹ đạo hiện tại, tác động của băng tan do khí hậu có thể đạt 2,62 mili giây mỗi thế kỷ vào năm 2100.
 |
| Băng tan ở 2 cực khiến Trái Đất quay chậm lại. Ảnh: Bloomberg. |
Trên thực tế, vài phần nghìn giây có thể gây ra sai số nghiêm trọng trong đời sống hàng ngày. Hệ thống định vị toàn cầu GPS hoạt động bằng cách tính thời gian tín hiệu radio truyền từ vệ tinh đến máy thu dưới mặt đất. Ánh sáng đi được khoảng 300.000 km/giây. Nếu đồng hồ nguyên tử bị lệch dù chỉ một phần nhỏ của giây, sai số vị trí có thể lên đến hàng trăm mét.
Từ năm 1972, các nhà đo lường thời gian đã phải thêm 27 giây nhuận vào Giờ Phối hợp Quốc tế để giữ đồng bộ 2 hệ thống. Băng tan đang đưa vào các phép tính này một biến số mới và khó dự đoán hơn.
Trục quay của Trái Đất cũng đang dịch chuyển song song. Trong 100 năm qua, trục này đã lệch khoảng 9 m. Một sự dịch chuyển bất thường về phía đông bắt đầu từ khoảng năm 2000 được xác định là do băng tan ở Greenland, Nam Cực và suy giảm nước ngầm ở lục địa Á-Âu.
