Khi hàng trăm trẻ em cùng mang chung một nỗi đau, dư luận bắt đầu dồn ánh nhìn về nơi vốn được xem là an toàn nhất với bệnh nhân: bệnh viện công.
Báo Người Đưa Tin đưa tin với tiêu đề: “Vụ hàng trăm trẻ em nhiễm HIV và nghi vấn gây sốc trong bệnh viện công ở Pakistan: Thứ này có bị dùng lại?”, nội dung được đăng tải như sau:
331 trẻ em dương tính HIV và bệnh viện bị đẩy vào tâm bão
Vụ việc gây chú ý xoay quanh THQ Hospital Taunsa, một bệnh viện công ở Punjab, Pakistan. Theo Dawn dẫn lại nội dung từ phóng sự điều tra của BBC World Service, cơ sở này bị đặt vào nghi vấn sau khi nhiều trẻ em nhiễm HIV từng có quá trình điều trị tại đây. BBC cho biết ít nhất 331 trẻ em ở Taunsa được phát hiện dương tính với HIV trong giai đoạn từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025.
Phía BBC nói cuộc điều tra bí mật kéo dài nhiều tuần tại khoa nhi của bệnh viện đã ghi lại hàng loạt hình ảnh bị cho là vi phạm quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản: y tá tiêm cho bệnh nhân qua lớp quần áo, chuyển những ống tiêm bẩn để tái sử dụng, và để cả người không đủ chuyên môn tham gia tiêm cho trẻ từ các lọ thuốc có nguy cơ nhiễm bẩn. Đây cũng chính là chi tiết gây sốc nhất, bởi nó làm dấy lên câu hỏi liệu bơm kim tiêm cũ có thực sự bị dùng lại trong môi trường điều trị công lập hay không.
Bi kịch không dừng ở những con số. Dawn cho biết phóng sự của BBC nhắc tới trường hợp cậu bé Mohammed Amin, 8 tuổi, được chẩn đoán nhiễm HIV vào cuối năm 2025 và qua đời trước khi việc điều trị kịp phát huy tác dụng. Chỉ vài tuần sau đó, chị gái của em là Asma, 10 tuổi, cũng được xác định dương tính. Câu chuyện của hai đứa trẻ nhanh chóng trở thành biểu tượng đau lòng cho nỗi bất an mà nhiều gia đình ở Taunsa đang phải đối mặt.
Nghi vấn lớn, nhưng kết luận cuối cùng vẫn còn để ngỏ
Dù vậy, đây là vụ việc cần được diễn đạt hết sức thận trọng. Cùng thời điểm phóng sự BBC gây chấn động, Sở Y tế Punjab đã có phản hồi chính thức, cho biết nhà chức trách đã triển khai nhiều biện pháp sau khi ghi nhận các ca bệnh liên quan tới Taunsa từ tháng 3/2025. Theo cơ quan này, một chiến dịch sàng lọc diện rộng với khoảng 50.000 người đã được thực hiện, phát hiện 334 bệnh nhân AIDS, trong đó 331 em dưới 12 tuổi; đồng thời một trung tâm sàng lọc và điều trị HIV thường trực cũng đã được lập tại THQ Hospital Taunsa.
Một bệnh viện công ở Pakistan bị đặt vào nghi vấn sau khi nhiều trẻ em nhiễm HIV từng có quá trình điều trị tại đây. (Nguồn: BBC)
Điều đáng chú ý là phía Punjab không hoàn toàn phủ nhận tính nghiêm trọng của ổ dịch, nhưng cho rằng phóng sự của BBC đã không phản ánh đầy đủ các biện pháp can thiệp mà họ đã triển khai. Nói cách khác, phần hình ảnh quay lén và nghi vấn tái sử dụng kim tiêm đang tạo ra sức nặng rất lớn về mặt dư luận, song trách nhiệm trực tiếp của bệnh viện trong toàn bộ chuỗi lây nhiễm vẫn là vấn đề cần tiếp tục được làm rõ bằng điều tra dịch tễ học và giám sát y tế độc lập.
Chính sự giằng co này khiến vụ việc trở nên đặc biệt nhạy cảm. Một bên là điều tra báo chí với những hình ảnh bị cho là không thể chấp nhận trong môi trường bệnh viện; bên còn lại là phản hồi chính thức từ cơ quan y tế địa phương. Nhưng dù kết luận cuối cùng ra sao, chỉ riêng việc các quy trình vô trùng cơ bản bị đặt dấu hỏi cũng đã đủ làm dấy lên nỗi lo sâu sắc về an toàn điều trị đối với trẻ em.
Không chỉ là câu chuyện của một bệnh viện
Thực tế, đây không phải lần đầu Pakistan phải đối mặt với các ổ dịch HIV có liên quan tới thực hành y tế không an toàn. WHO và UNAIDS cho biết Pakistan là một trong những quốc gia có số ca HIV gia tăng nhanh trong khu vực, với số ca nhiễm mới tăng từ 16.000 ca năm 2010 lên 48.000 ca năm 2024. Riêng ở nhóm trẻ từ 0 đến 14 tuổi, số ca mới đã tăng từ 530 ca năm 2010 lên 1.800 ca năm 2023. WHO cũng cảnh báo trẻ em tại Pakistan từng bị phơi nhiễm HIV trong các đợt bùng phát gần đây liên quan tới tiêm không an toàn và truyền máu không bảo đảm.
Một ví dụ điển hình là ổ dịch tại Larkana năm 2019. Theo WHO, chỉ trong khoảng từ cuối tháng 4 đến cuối tháng 6/2019, hơn 30.000 người đã được xét nghiệm tại khu vực này và 876 người cho kết quả dương tính, trong đó 82% là trẻ dưới 15 tuổi. Điều tra sau đó cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát nhiễm khuẩn, từ nguy cơ tái sử dụng bơm kim tiêm, dây truyền dịch cho tới xử lý rác thải y tế không đúng cách.
Vì thế, thảm kịch ở Taunsa, nếu được chứng minh có liên quan tới việc dùng lại kim tiêm, sẽ không chỉ là một sai phạm cá nhân trong bệnh viện, mà còn là biểu hiện của một bài toán lớn hơn trong hệ thống y tế: thói quen lạm dụng tiêm chích, tình trạng thiếu giám sát, và những khoảng trống kéo dài trong kiểm soát nhiễm khuẩn. Với các gia đình có con đang điều trị suốt đời vì HIV, câu hỏi đau đớn nhất lúc này có lẽ không chỉ là “ai phải chịu trách nhiệm”, mà còn là vì sao những bài học cũ lại có thể tiếp tục lặp lại.
Báo Vietnamnet đưa tin với tiêu đề: “Hàng trăm trẻ em nhiễm HIV từ kim tiêm bẩn tại bệnh viện Pakistan”, nội dung được đăng tải như sau:
Cậu bé Mohammed Amin qua đời khi mới 8 tuổi, quằn quại trong cơn sốt mà mẹ em miêu tả như “bị ném vào chảo dầu nóng”, BBC đưa tin. Không lâu sau cái chết của Amin, chị gái 10 tuổi của em là Asma cũng nhận chẩn đoán dương tính với HIV. Cả hai chị em đều là nạn nhân của một hệ thống y tế sai sót nghiêm trọng, khi những chiếc kim tiêm tái sử dụng tại bệnh viện công THQ Taunsa, tỉnh Punjab, Pakistan.
Dữ liệu tổng hợp từ chương trình sàng lọc AIDS, phòng khám tư và hồ sơ cảnh sát cho thấy từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025, ít nhất 331 trẻ em tại thành phố này bị nhiễm căn bệnh thế kỷ. Cuộc điều tra ngầm của BBC Eye đã phanh phui nguyên nhân trực tiếp là nhân viên y tế dùng lại kim tiêm cũ, lấy thuốc từ các lọ đa liều và tiêm chéo cho hàng loạt bệnh nhi.
Trong 32 giờ quay lén tại THQ Taunsa vào cuối năm 2025, các phóng viên ghi nhận hàng chục vi phạm y tế cơ bản. Dù biển nội quy an toàn được treo trên tường, nhân viên y tế vẫn có 66 lần thực hiện thủ thuật bằng tay trần, thậm chí một y tá còn lục lọi thùng rác y tế mà không mang găng tay bảo hộ.
Tiến sĩ Altaf Ahmed, chuyên gia bệnh truyền nhiễm hàng đầu Pakistan, giải thích rằng dù bác sĩ có thay đầu kim, virus vẫn tồn tại trong thân ống tiêm cũ và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể bệnh nhân tiếp theo.
Ổ dịch này lần đầu được tiến sĩ Gul Qaisrani, một bác sĩ phòng khám tư, phát hiện vào cuối năm 2024 khi tiếp nhận khoảng 70 trẻ nhiễm HIV từng điều trị tại THQ Taunsa. Dữ liệu dịch tễ học đã loại trừ nguyên nhân lây truyền từ mẹ sang con. Theo đó, trong 97 gia đình được kiểm tra, chỉ có 4 người mẹ mang mầm bệnh. Mẹ của Amin và Asma cũng có kết quả âm tính.
Một phụ huynh tố cáo con gái bà bị tiêm bằng chính ống tiêm vừa dùng cho người anh họ nhiễm HIV. Một người cha khác cho biết những lời phản đối của ông về việc dùng lại kim tiêm đều bị y tá phớt lờ.
Bất chấp những bằng chứng từ băng ghi hình, tân giám đốc bệnh viện, tiến sĩ Qasim Buzdar, vẫn phủ nhận và khẳng định cơ sở của ông “an toàn”. Người tiền nhiệm của ông là TS Chandio, bị đình chỉ vào tháng 3/2025 khi chính quyền phát hiện 106 ca bệnh, đã nhanh chóng lách luật để quay lại làm nhân viên y tế cấp cao tại một trung tâm ngoại ô chỉ ba tháng sau đó.
Thảm kịch tại Taunsa không chỉ là hệ quả của sự tắc trách cá nhân, mà còn bắt nguồn từ một cuộc khủng hoảng hệ thống. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Pakistan là một trong những quốc gia có tỷ lệ tiêm thuốc bình quân đầu người cao nhất thế giới, với ước tính khoảng 8-9 mũi tiêm mỗi người mỗi năm, trong đó hơn 70% là không cần thiết.
Giáo sư Fatima Mir từ Bệnh viện Đại học Aga Khan chỉ ra tâm lý chuộng tiêm chích của người dân kết hợp với tình trạng thiếu hụt vật tư y tế đã đặt các cơ sở công lập vào thế khó. Áp lực phải duy trì định mức vật tư ít ỏi trong suốt một tháng buộc nhiều nhân viên y tế phải cắt xén quy trình an toàn vô trùng.
Đất nước này từng rúng động trước những kịch bản tương tự khi 1.500 trẻ em nhiễm HIV tại Ratodero năm 2019 và 84 ca nhiễm mới tại Karachi. Việc thiếu vắng các chế tài giám sát độc lập khiến lịch sử đen tối này liên tục lặp lại.
Trở lại Taunsa, gia đình Asma cho biết cô bé đang bị sụt cân. Giờ đây, em phải đối mặt với việc điều trị suốt đời và sự kỳ thị từ hàng xóm. Bạn bè không còn dám chơi cùng, khiến Asma luôn sống trong cô độc và thắc mắc với mẹ: “Con đã làm gì sai hả mẹ?”. Đứng trước mộ em trai, cô bé tâm sự rằng nhớ em. “Giờ em ấy đã về với Chúa rồi”, Asma nói, cho biết đang học hành chăm chỉ vì sau này lớn lên muốn trở thành bác sĩ.
