Ông Lê Minh Hưng (sinh năm 1970) đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong ngành ngân hàng. Trong suốt sự nghiệp của mình tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), ông đã trải qua hai giai đoạn lãnh đạo then chốt: Phó Thống đốc (2011-2014) và Thống đốc (2016-2020).
Khi nhậm chức Thống đốc vào tháng 4 năm 2016 ở tuổi 46, ông trở thành người đứng đầu ngành ngân hàng trẻ nhất trong lịch sử Việt Nam và là thành viên trẻ nhất trong Chính phủ nhiệm kỳ 2016-2021.
*******
Giai đoạn Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (2011-2014).
Trong giai đoạn này, ông Lê Minh Hưng được phân công phụ trách lĩnh vực ngoại hối và hợp tác quốc tế. Đây là thời kỳ nền kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức về ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Quan điểm điều hành của ông thể hiện sự kiên quyết trong việc bảo vệ giá trị đồng tiền quốc gia và chống lại các hành vi đầu cơ.
Vào giữa năm 2013, khi thị trường ngoại tệ có những biến động nhất định do yếu tố tâm lý sau quyết định điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng thêm 1%, ông đã có những phát ngôn mạnh mẽ để trấn an thị trường. Trả lời phỏng vấn báo chí vào tháng 7 năm 2013, ông khẳng định lập trường cứng rắn của cơ quan quản lý:
“Ngân hàng Nhà nước khẳng định không điều chỉnh tỷ giá và sẽ áp dụng các biện pháp kiên quyết để ổn định tỷ giá trong đó có cả việc bán ngoại tệ can thiệp mạnh để hỗ trợ thanh khoản cho thị trường.”
Để giải thích cho quyết định này, ông phân tích rõ bản chất của những biến động trên thị trường, cho rằng chúng chủ yếu xuất phát từ tâm lý đám đông chứ không phải do các yếu tố kinh tế nền tảng:
“Có thể thấy diễn biến tỷ giá những ngày gần đây đang bị chi phối chủ yếu bởi yếu tố tâm lý, không xuất phát từ mất cân đối cung cầu ngoại tệ… Tất nhiên, không loại trừ khả năng một số đối tượng kinh doanh ngoại tệ bất hợp pháp trên thị trường tự do lợi dụng cơ hội để đầu cơ, làm giá ngoại tệ nhằm kiếm lợi bất chính.”
Trong cả năm 2013, NHNN hoàn thành mục tiêu giữ mức biến động tỷ giá chỉ từ 2-3%.
*******
Giai đoạn Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (2016-2020).
Tháng 4 năm 2016, ông Lê Minh Hưng chính thức đảm nhiệm cương vị Thống đốc NHNN. Nhiệm kỳ 4 năm của ông gắn liền với vấn đề như: gia tăng kỷ lục dự trữ ngoại hối, xử lý nợ xấu quyết liệt thông qua Nghị quyết 42, và linh hoạt điều hành lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch COVID-19 bùng phát.
Chính sách tỷ giá
Một trong những vấn đề gai góc trong nhiệm kỳ Thống đốc của ông Lê Minh Hưng là việc Bộ Tài chính Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi về thao túng tiền tệ.
Trước sức ép từ quốc tế, ông đã nhiều lần lên tiếng khẳng định tính minh bạch và mục tiêu thực sự của chính sách tiền tệ Việt Nam. Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngân hàng năm 2020, ông tuyên bố dứt khoát:
“Việt Nam không thao túng tiền tệ. Ngân hàng Nhà nước sẽ không bao giờ dùng tỉ giá để tạo cạnh tranh với đối tác thương mại, không can thiệp có chủ đích vào chính sách tiền tệ để tạo thuận lợi trong xuất nhập khẩu hàng hoá.”
Quan điểm này phản ánh quan điểm điều hành: tỷ giá được sử dụng như một công cụ để ổn định vĩ mô chứ không phải là vũ khí cạnh tranh thương mại không lành mạnh. Ông nhấn mạnh thêm về thành quả của chính sách tích lũy ngoại tệ:
“Sau 4 năm, Ngân hàng Nhà nước đã mua vào 48 tỉ USD, tăng dự trữ ngoại hối lên gần 79 tỉ USD và đạt kỷ lục mới. Đây là ‘tấm đệm’ phòng ngừa cho an ninh tài chính quốc gia, ổn định vĩ mô, trong đó có tỷ giá và thị trường ngoại tệ.”
Trước đó, vào năm 2018, ông cũng từng phân tích tác động tích cực của việc giữ ổn định giá trị đồng tiền quốc gia đối với an toàn tài chính quốc gia, khi khẳng định rằng: “Tỷ giá ổn định làm giảm áp lực trả nợ nước ngoài”.
Điều hành lãi suất
Dưới thời Thống đốc Lê Minh Hưng, NHNN đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm lãi suất điều hành để hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng. Năm 2017, ông từng tự hào chia sẻ về thành quả của việc kéo giảm chi phí vốn cho nền kinh tế:
“Mặt bằng lãi suất hiện nay đã giảm mạnh, chỉ bằng 40% lãi suất cuối năm 2011, phù hợp với mục tiêu điều hành, diễn biến tiền tệ và lạm phát.”
Đặc biệt, khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào đầu năm 2020, tại một cuộc họp của Chính phủ vào tháng 4 năm 2020, ông đưa ra thông điệp yêu cầu sự chia sẻ từ các tổ chức tín dụng:
“Hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu ảnh hưởng bởi dịch bệnh là nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống ngân hàng năm 2020… Chủ trương của NHNN là các ngân hàng thương mại có vốn của Nhà nước năm 2020 dứt khoát phải giảm 40% lợi nhuận để góp phần giảm lãi suất cho doanh nghiệp.”
Sự quyết đoán này được thể hiện qua 3 lần cắt giảm lãi suất điều hành liên tiếp trong năm 2020 (từ 6%/năm xuống còn 4,5%/năm), tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại cơ cấu lại nợ, miễn giảm lãi suất, hỗ trợ nhiều doanh nghiệp tránh khỏi nguy cơ phá sản.
Quyết liệt xử lý nợ xấu và tái cơ cấu hệ thống
Xử lý nợ xấu là một trong những trọng tâm lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông. Sự ra đời của Nghị quyết số 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu được xem là một “dấu ấn đậm nét”. Trong báo cáo gửi Quốc hội vào tháng 5 năm 2020, trước khi chuyển công tác, ông tổng kết:
“Tính đến cuối tháng 5/2020, toàn hệ thống tổ chức tín dụng đã xử lý 361.200 tỷ đồng nợ xấu. Trong đó, nợ xấu tự xử lý là 307.906 tỷ (chiếm 85,26%); khách hàng trả nợ là 121,4 nghìn tỷ đồng (chiếm khoảng 40,1% tổng nợ xấu nội bảng theo Nghị quyết số 42 đã xử lý).”
