Những góc khuất trong tủ lạnh, nơi cất giữ các món “để dành”, đôi khi lại tiềm ẩn rủi ro sức khỏe.
Báo Thanh niên Việt đưa tin “2 vợ chồng cùng lúc phát hiện ung thư gan, bác sĩ lắc đầu: 4 thực phẩm để lâu trong tủ lạnh sẽ “nuôi tế bào ung thư” với nội dung:
Một cặp vợ chồng lớn tuổi ở Trung Quốc được phát hiện có chỉ số bất thường khi khám định kỳ. Sau khi kiểm tra chuyên sâu, cả hai được chẩn đoán ung thư gan. Khi khai thác thói quen sinh hoạt, bác sĩ nhận thấy họ có điểm chung: thường xuyên ăn thực phẩm đã để lâu ngày trong tủ lạnh.
Câu chuyện khiến nhiều người giật mình, bởi hầu như gia đình nào cũng có vài món “tồn kho” chưa kịp dùng hết.
Thứ nhất là các loại hạt bị mốc hoặc biến chất . Lạc, hạt dưa, hạt hướng dương khi bị ẩm mốc có thể sinh ra aflatoxin, tức độc tố nấm mốc Aspergillus flavus. Đây là chất được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp vào nhóm 1, tức có bằng chứng gây ung thư ở người. Aflatoxin bền với nhiệt, nấu chín thông thường không phá hủy hoàn toàn.
Nếu ăn với lượng nhỏ nhưng kéo dài, độc tố có thể tích lũy và gây tổn thương gan. Nhiều người cho rằng bảo quản trong tủ lạnh là an toàn, nhưng môi trường ẩm nếu không kín khí vẫn tạo điều kiện cho nấm phát triển. Hạt sau khi mở bao nên được đựng trong hộp kín, dùng trong thời gian ngắn.
Thứ hai là thịt rã đông nhiều lần . Khi thịt bị cấp đông rồi rã đông lặp lại, cấu trúc tế bào bị phá vỡ, dịch thịt chảy ra ngoài. Phần nước rỉ này là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi. Quá trình phân hủy protein có thể tạo ra các amin, trong một số điều kiện có thể chuyển hóa thành nitrosamine, hợp chất liên quan đến nguy cơ ung thư.
Ngoài ra, mỗi lần rã đông còn làm thất thoát vitamin nhóm B và nhiều dưỡng chất. Cách an toàn là chia nhỏ thịt theo khẩu phần trước khi cấp đông, ghi ngày bảo quản và chỉ rã đông một lần, nấu ngay sau khi rã.
Thứ ba là thực phẩm muối chua hoặc chế biến sẵn để lâu ngày . Với đồ muối tự làm, hàm lượng nitrit có thể tăng cao trong giai đoạn đầu lên men. Dù sau đó giảm dần, việc bảo quản quá lâu có thể phát sinh thêm các chất không có lợi.
Với sản phẩm công nghiệp, chất bảo quản khi lưu trữ dài ngày cũng có thể xảy ra phản ứng hóa học ngoài mong muốn. Ăn thường xuyên các thực phẩm mặn, lên men kéo dài còn làm tăng gánh nặng cho gan.
Thứ tư là khoai tây mọc mầm hoặc chuyển màu xanh . Khi mọc mầm, khoai tây sinh ra solanine, một loại glycoalkaloid có độc tính. Chất này không bị phá hủy hoàn toàn khi nấu ở nhiệt độ thông thường. Nhiều người nghĩ chỉ cần khoét bỏ phần mầm là đủ, nhưng thực tế solanine có thể đã lan ra toàn bộ củ, đặc biệt nếu phần vỏ đã ngả xanh.
Các chuyên gia khuyến cáo nên kiểm tra tủ lạnh định kỳ mỗi tuần, loại bỏ thực phẩm quá hạn hoặc có dấu hiệu biến chất, bảo quản thực phẩm sống và chín riêng biệt, sử dụng hộp kín để hạn chế ẩm mốc. Thay vì tích trữ quá nhiều, nên mua vừa đủ và ưu tiên thực phẩm tươi. Giữ tủ lạnh gọn gàng không chỉ giúp bữa ăn ngon hơn mà còn góp phần bảo vệ lá gan trước những nguy cơ âm thầm.
Báo Đời Sống Pháp luật đưa tin “Kiểm tra tủ lạnh ngay: 4 thực phẩm để càng lâu, mầm mống ung thư gan càng sinh sôi mạnh!”:
Tủ lạnh từ lâu đã trở thành trợ thủ đắc lực trong việc bảo quản thực phẩm, giúp kéo dài thời gian sử dụng và giữ được sự tươi ngon. Tuy nhiên, nhiều người đang lầm tưởng tủ lạnh là một “vạn năng” có thể bảo quản mọi thứ vô thời hạn mà không biết rằng đây chính là nơi tích tụ nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Khi thực phẩm bị lưu trữ sai cách hoặc quá lâu, cấu trúc phân tử của chúng bị biến đổi, không chỉ làm giảm giá trị dinh dưỡng mà còn sinh ra các độc tố tấn công trực tiếp vào tế bào gan, hình thành nên mầm mống ung thư.
Dưới đây là 4 loại thực phẩm bạn cần đặc biệt lưu ý khi để trong tủ lạnh để bảo vệ sức khỏe lá gan của cả gia đình:
1. Các loại hạt, nhất là hạt khô
Nhiều người cho rằng để các loại hạt trong tủ lạnh giữ lâu hơn nhưng sự thật thì ngược lại. Các loại hạt khô như lạc, hạnh nhân hay hạt điều… đều dễ bị hút ẩm nếu độ ẩm trong tủ lạnh không được kiểm soát tốt. Khi bị ẩm, chúng trở thành môi trường lý tưởng cho nấm mốc phát triển, tạo ra aflatoxin – chất gây ung thư gan mạnh nhất từng được phát hiện.
Ngoài ra, dầu trong các loại hạt có thể bị biến đổi khi bảo quản lâu ngày, làm mất mùi thơm đặc trưng và gây vị đắng. Để an toàn, các loại hạt nên được bảo quản kín và không sử dụng nếu có dấu hiệu mốc hoặc mềm, có mùi hay màu lạ.
2. Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ
Thực phẩm chiên rán vốn đã chứa nhiều chất béo nhưng nếu để lâu trong tủ lạnh, chất béo dễ bị oxy hóa, sinh ra các gốc tự do độc hại hơn. Đồng thời, nitrit cũng có thể hình thành trong các món ăn này, làm tăng nguy cơ ung thư gan khi tiêu thụ thường xuyên.
Dầu mỡ bị oxy hóa còn gây viêm nhiễm và ảnh hưởng đến chức năng của gan, tăng gánh nặng cho cơ quan này. Nó cũng tạo ra các chất như peroxit lipid, ảnh hưởng xấu đến tim mạch, tăng cholesterol xấu và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Ngoài ra, dầu mỡ từ thực phẩm chiên rán thường tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu bảo quản không đúng cách.
3. Thực phẩm giàu tinh bột
Các món ăn từ khoai, bánh mì hay cơm khi để lâu trong tủ lạnh dễ xuất hiện những đốm đen hoặc nấm mốc, đồng thời cũng có nguy cơ sản sinh aflatoxin. Nhiệt độ thấp có thể làm tinh bột thay đổi cấu trúc phân tử, khiến món ăn bị khô, mất đi vị ngon ban đầu và còn là “miếng mồi ngon” cho nhiều vi khuẩn. Nổi bật như vi khuẩn Bacillus cereus gây ngộ độc t0hực phẩm.
Ngoài ra, thực phẩm bị lạnh lâu có thể mất đi giá trị dinh dưỡng và dễ hấp thụ mùi từ các thực phẩm khác trong tủ, gây hại cho gan cũng như hệ tiêu hóa. Tủ lạnh cũng làm suy giảm enzyme tiêu hóa tự nhiên trong thực phẩm, tăng thêm gánh nặng cho gan khi cơ thể tiêu hóa chúng.
4. Thực phẩm lên men và thực phẩm chứa nhiều muối
Các món ăn như dưa chua, kim chi hay thịt cá muối phơi khô chứa hàm lượng natri rất cao để kéo dài thời gian bảo quản. Khi nằm quá lâu trong môi trường nhiệt độ thấp, chúng dễ dàng sản sinh nitrit, một hợp chất khi đi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành nitrosamine – chất gây ung thư cực mạnh.
Nitrosamine không chỉ gây tổn thương tế bào gan mà còn làm tăng nguy cơ biến tính niêm mạc dạ dày. Hơn nữa, độ ẩm trong tủ lạnh còn khiến các món lên men dễ bị nhiễm nấm mốc và vi khuẩn chéo từ thực phẩm sống, gây gánh nặng đào thải độc tố cho gan và làm tăng huyết áp nghiêm trọng.
